De democratisering van de Commissie: the wrong fight?

 
Enkele dagen terug heb ik een verkiezingsmeeting van de Europese groenen bezocht. Vier kandidaat-europarlementsleden gingen in debat. Eén van hen wordt het gezicht van de groenen in de komende verkiezingscampagne.
Een verkiezingscampagne waarvoor, echter? Voor de verkiezing van een nieuw europarlement? Zeker, maar niet alleen dat, zo wordt de kiezer verteld. De drie grote partijen hebben elk een kandidaat-Commissievoorzitter voorgesteld. Zo worden de parlementsverkiezingen omgetoverd in de verkiezing van de ‘regeringsleider’ van de Europese ‘regering.’ Zoals in de traditionele parlementaire democratieën het geval is, zal – als het van de Europese partijen afhangt – de leider van de grootste fractie in het Parlement de nieuwe Commissievoorzitter worden.
Los van de vraag of deze poging tot politisering van de Commissie verstandig is (ik ben eerder geneigd deze vraag positief te beantwoorden), houdt een andere vraag me bezig. Welke rol speelt de Commissie vandaag in de zogenaamde ‘institutionele balans’ van de Europese besluitvorming? De Europese Raad wordt steeds belangrijker. Sinds de eurocrisis lijkt haar rol dramatisch toegenomen. Niet langer zet zij enkel ‘krijtlijnen’ uit; vandaag geeft zij instellingen zoals Raad en Commissie uitdrukkelijke instructies. In één dossier heeft zij zelfs rechtstreeks ingegrepen in de wetgevende procedure tussen Raad en Parlement. Wat blijft, in zulk een context, over van het initiatiefrecht van de Commissie – dat orgelstuk van de zogenaamde Gemeenschapmethode?
De vraag is van belang wanneer we praten over de democratisering van de Europese besluitvorming. Wat is de Europese burger immers met een gedemocratiseerde Commissie wanneer de rol van deze Commissie in belangrijke mate is uitgehold? Wat bereiken we met een Commissie die door het Parlement wordt gecontroleerd, maar wiens invloed in de besluitvorming minimaal is? Wordt de burger zo geen rad voor de ogen gedraaid? Wordt de teleurstelling van de Unieburger zo niet georganiseerd?
De rol van de Europese Raad doet denken aan die van de negentiende eeuwse monarch: hij opereert wel in een constitutioneel kader, maar hij grijpt rechtstreeks in het wetgevend werk in. Het adagium ‘le roi reigne, mais ne gouverne pas’ was in de tijd van de koningen Leopold in België, of koninging Victoria in Groot-Brittannië geenszins van toepassing. Op een gelijkaardige wijze lijkt de Europese Raad zich in het centrum van de Europese besluitvorming te hebben genesteld. Politieke knopen hakt zij door, nog voor Commissie of Parlement in actie kunnen schieten. Enkel over de technische kwesties kunnen deze laatsten zich nog ontfermen.
In een dergelijke constellatie hoeft het niet te verwonderen dat de Unieburger het geloof in een democratisch Europa verliest. Jazeker, het Parlement staat op gelijke voet met de Raad van Ministers in het gros van de wetgevingsdossiers; jazeker, de Raad van Ministers beslist steeds vaker met gekwalificeerde meerderheid van stemmen. Maar wat is de waarde van deze verwezenlijkingen indien tezelfdertijd een Europese Raad – een instelling die per consensus opereert – de belangrijke beslissingen neemt?
Net zoals in de Europese natiestaten de wetgevende kamers de macht van de monarch geleidelijk aan hebben ingeperkt, om hem vandaag tot een quasi-symbolische rol te herleiden, zo moet het Europees Parlement onaflatend inzetten op een beperking van de macht van de staats- en regeringsleiders, verenigd in de Europese Raad. Misschien kan een grotere controle van het Parlement over de Commissie hiertoe bijdragen – misschien. Van doorslaggevend belang, echter, is dat parlementsleden niet uit het oog verliezen dat niet de democratisering van de Commissie het einddoel moet zijn, maar wel een steeds verder schreidende beperking van de bewegingsruimte van de Europese Raad.
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s